FÉLAGSLEG ÚTILOKUN

Hvað einkennir gerendur?

Samstarfsmönnum finnst oft eins og gerendur séu öruggir með sig og hafi hlutina á hreinu. Svo er ekki því að sá eða sú sem þarf að níðast á öðrum getur ekki verið öruggur með sig og sitt. Það eru ólíkar ástæður fyrir því af hverju einhver leggur annan í einelti.

Það getur verið hefð fyrir því í fyrirtækinu að taka starfsmenn fyrir og litið á það sem skemmtun að níðast á og hæðast að öðrum. En það getur líka verið að gerandi óttist um stöðu sína eða kunni ekki að sýna sig og sanna á annan hátt en með einelti. Sumir gerendur þurfa að sýna mátt sinn og megin og fá útrás fyrir valdþörf sína með því að níðast á öðrum. Ef gerandi öfundar þolanda er einelti leið til að gera lítið úr honum.

Ósýnilegar ástæður gerenda:

  • Skortur á viðurkenningu.
  • Ótti við að verða sér til skammar og að athlægi.
  • Ótti við að aðrir nái meiri árangri.
  • Ótti við uppsagnir og tilfærslur.
  • Ótti við að vanhæfni verði uppgötvuð.
  • Ótti við nýjungar og að geta ekki valdið þeim.
  • Ótti við að tapa stöðu innan hópsins.
  • Ótti við að vera ekki miðpunktur.
  • Frekar að sparka í aðra en að fá spark.

Framkoma geranda

Framkoma geranda getur verið mjög mismunandi og þarf ekki að vera kvikindisleg og óvingjarnleg eins og maður ímyndar sér kannski ósjálfrátt.

Í samskiptum getur gerandi verið:

  • Vingjarnlegur
  • Nákvæmur
  • Næmur á tilfinningar
  • Opinn
  • Óútreiknanlegur
  • Viðkvæmur
  • Heillandi og skemmtilegur
  • Kurteis, formlegur og smámunasamur
  • Skyngugur á líðan annarra
  • Hreinskilinn úr hófi og alltaf sagt hvað honum finnst
  • Óútreiknanlegur, vingjarnlegur í dag en fjandsamlegur á morgun
  • Fordómafullur

Hegðun stjórnanda

Lýsing á mögulegri hegðun stjórnanda sem er gerandi og hvað hugsanlega getur verið á bak við gerðir hans.

Hegðun geranda Ótti geranda
Er með stöðugar aðfinnslur og gagnrýni á starfsmann og ætlast til að hann hlýði í einu og öllu = Stjórnandi óttast að ekki sé tekið mark á sér og að hann hafi hvorki áhrif né völd
Situr á upplýsingum = Óttast að tapa þekkingarforskoti og það ógnar tilveru hans
Gerir mikið úr eigin hæfileikum og lítið úr árangri starfsmanns = Óttast að vera illa að sér, vanhæfur eða álitinn heimskur
Óraunhæfar kröfur um afköst = Óttast að standa sig ekki í starfi gagnvart stjórnendum og eigendum

 

Hegðun starfsmanns sem geranda

Lýsing á mögulegri hegðun starfsmanns sem geranda gegn vinnufélaga og hvað hugsanlega getur verið á bak við gerðir hans.

Hegðun geranda  Ótti geranda
Ræðst á og er með baktal og áróður gegn samstarfsmanni = Óttast að samstarfsmaður verði mikils metinn og að hann falli sjálfur í skuggann og standist ekki samanburð
Gagnrýnir stöðugt samstarfsmann sem stendur sig vel og gefur í skyn að hann sé algjör framapotari = Óttast yfirvofandi hagræðingaraðgerðir og uppsagnir
Gerir grín að skoðunum samstarfsmanns og skemmtir sér á hans kostnað = Óttast að vera ekki miðpunktur í hópnum og vera ekki vinsæll meðal vinnufélaga
Bendir á mistök og fullyrðir að starfsmaður standi sig ekki = Óttast að gengið verði fram hjá sér og að kostir og hæfileikar sínir verði ekki metnir

 

Hegðun starfsmanns sem geranda gegn yfirmanni

Lýsing á mögulegri hegðun starfsmanns sem geranda gegn yfirmanni og hvað hann mögulega óttast.

Hegðun geranda  Ótti geranda
Gerir lítið úr ákvörðunum yfirmanns fyrir framan aðra = Óttast að geta ekki haft völd og áhrif á gang mála
Fylgir ekki fyrirmælum yfirmanns = Óttast að geta ekki ráðið sér nógu mikið sjálf/ur
Gerir líf yfirmanns óbærilegt með sögusögnum = Óttast of miklar eða of litlar kröfur
Hefur samband við framkvæmdastjóra til að gera lítið úr ákvörðunum yfirmanns síns = Óttast tilfærslu eða uppsögn og því reynt að lítillækka yfirmann

Hugleiðingar fyrir gerendur

Ef þú hefur lagt aðra í einelti þá hugleiddu hverjar afleiðingar geta orðið ef þú heldur því áfram:

  • Það er hægt að lögsækja þá sem leggja í einelti.
  • Þú mátt reikna með að verða fordæmd/ur síðar fyrir það sem þú gerðir.
  • Orðspor þitt getur fylgt þér á aðra vinnustaði
  • Yfirmaður þinn getur verið tregur til að gefa þér meðmæli.
  • Samviskan á kannski eftir að naga þig síðar meir.